GIỚI THIỆU

Xuất phát từ nền văn hóa lúa nước

Tết Nguyên Đán vốn là lễ hội "tạ ơn" sau mùa thu hoạch. Mâm cỗ ban đầu là những sản vật tinh túy nhất từ hạt gạo (bánh chưng, bánh dày), con gà, hạt đỗ... mà người nông dân dâng lên thần linh và tổ tiên để báo cáo thành quả lao động và cầu mong mưa thuận gió hòa cho vụ mùa tới.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên 

Trong tâm thức người Việt, "trần sao âm vậy". Mâm cơm ngày Tết đóng vai trò là chiếc cầu nối vô hình giữa người sống và người đã khuất. Việc chuẩn bị mâm cao cỗ đầy thể hiện lòng hiếu thảo, mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu, cầu mong sự phù hộ độ trì cho gia đình trong năm mới.

Triết lý Âm Dương và Ngũ Hành

Mâm cỗ truyền thống thường được bày biện theo những quy tắc ngầm định để đạt được sự cân bằng:

• Ngũ hành: Các món ăn thường có đủ 5 màu sắc (trắng, xanh, đen, đỏ, vàng) tượng trưng cho Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

• Âm dương: Sự kết hợp giữa món khô và món nước (canh), giữa món béo và món chua (thịt mỡ - dưa hành) tạo nên sự hài hòa cho sức khỏe và vận mệnh.

Sự phân hóa theo vùng miền

Theo dòng chảy lịch sử, mâm cỗ Tết biến đổi để phù hợp với khí hậu và sản vật địa phương:

• Miền Bắc: Thường tuân theo quy tắc "4 bát 4 đĩa" (hoặc 6 bát 6 đĩa) tượng trưng cho tứ trụ, bốn mùa.

• Miền Trung: Chịu ảnh hưởng của cung đình Huế nên cách trình bày tinh tế, món ăn đậm đà, chia thành nhiều đĩa nhỏ.

• Miền Nam: Phóng khoáng với các sản vật tự nhiên, đề cao ý nghĩa tâm linh qua tên gọi (như canh khổ qua, thịt kho hột vịt).